Sadya » Specials » Schrift en taal
Sadya: Informatie van A tot Z

De ontwikkeling van taal en schrift

De ontwikkeling van taal en schrift Al hebben we de menselijke taal zon 100.000 jaar, het schrift bestaat nog maar 5000 jaar. Dit was een proces dat eeuwen duurde en nog steeds verdergaat. Factoren als oorlogen, economie en volksverhuizingen hebben invloed op de ontwikkeling van een taal. Dat geldt natuurlijk ook voor nieuwe uitvindingen en ontdekkingen of het uit de mode raken van iets. Taal is nooit af. Elk tijdperk haalt er iets van weg en voegt er iets nieuws aan toe.

De beste uitvinding

We lezen en schrijven dagelijks zonder erbij na te denken. Het is net zo gewoon als ademen. Je ziet ergens letters en woorden, automatisch lees je die en je weet zelfs onbewust wat er staat. Taal en schrift zijn een normale aanwezigheid in ons dagelijks leven. Toch is er door de eeuwen heen, heel veel te doen geweest om het gesproken en geschreven woord. Samen met de boekdrukkunst is het schrift misschien wel de beste uitvinding ooit. Het zorgde dat kennis kon worden opgeslagen en doorgegeven. We kregen historisch inzicht mede dankzij geschreven bronnen. Zonder de kennis die via het schrift werd verkregen, zouden veel andere uitvindingen zelfs niet bestaan.

Lingua franca

Lingua franca is de meest gebruikte term voor een internationale voertaal. Het betekent letterlijk 'Frankische taal' en laat daarmee de invloed zien van de Franken in Europa sinds Karel de Grote heerste. In ons tijdperk is vooral het Engels belangrijk. Daar kun je tegenwoordig in de meeste landen ter wereld een aardig eind verder mee komen. Voor de muziekwereld geldt dat weer niet. Daar is de terminologie nog altijd in het Italiaans. Ook de eerste taal die ooit een lingua franca werd genoemd, was Italiaans. Het ging om een variant in het Middellandse Zeegebied tijdens de Middeleeuwen.

Koinè

Koinè is nog een woord voor een internationale voertaal. De naam komt van een Griekse taal die eens in grote delen van het Romeinse Rijk werd gesproken. Officieel wordt er taalkundig onderscheid gemaakt tussen lingua franca en koinè. Daarbij rekent men lingua franca dan als een afgesproken contacttaal zoals tijdens vergaderingen van ambtswege (denk aan de VN), terwijl een koinè de taal wordt genoemd die toevallig door gesprekspartners wordt gedeeld omdat iedereen die verstaat, zoals bij mensen uit de hele wereld die online op forums in het Engels met elkaar communiceren of toeristen die Engels spreken met de plaatselijke bevolking. In het dagelijks gebruik is de term koinè echter weinig bekend.

Historische lingua franca

De meest bekende historische lingua franca in Europa is het Latijn, de taal vooral van de wetenschap en religie. Van de Middeleeuwen tot en met de Renaissance behield het die positie, voordat het langzaam stierf nadat het Frans die rol overnam. In de negentiende eeuw was alleen het Frans de lingua franca in de politiek en cultuur terwijl het Duits in de wetenschap werd gebruikt. Het Russisch was de internationale voertaal in het Oostblok na de Tweede Wereldoorlog. Tot de val van de Berlijnse muur, bleef dat zo. Na het einde van communisme verminderde ook de internationale invloed van de Russische taal. Nu is Engels het meest gebruikt op alle internationale vlakken.
Woorden die we leenden uit andere talen

Woorden die we leenden uit andere talen

Het Nederlands telt bijna 400.000 woorden. Ieder tijdperk zorgt voor nieuwe woorden die we creëren en lenen uit andere talen. Vaak vindt men dat vreemde woorden deftiger of moderner klinken. Ontlening…
Het Chinese en het Japanse schrift

Het Chinese en het Japanse schrift

1120 miljoen mensen hebben het Chinees als moedertaal, waarvan 848 miljoen het Mandarijn. Daarmee hebben Chinezen de meest gesproken taal in de wereld. Ter vergelijking: het Engels komt daarna als mee…
Woorden die we leenden aan andere talen

Woorden die we leenden aan andere talen

138 verschillende talen hebben Nederlandse leenwoorden. Het kunnen er meer zijn, want van ruim 6909 levende talen is te weinig bekend om te weten of die ook onze leenwoorden bevatten. In Europa alleen…
De oorsprong van het Urdu en Hindi

De oorsprong van het Urdu en Hindi

Urdu is de nationale taal van Pakistan, terwijl in India het Hindi die plaats inneemt. Daarnaast is in beide landen het Engels de belangrijkste voertaal, terwijl er daarnaast nog tientallen talen en d…
De eerste schriftsoorten en schrijfrichtingen

De eerste schriftsoorten en schrijfrichtingen

Tot aan de Verlichting dacht men dat het schrift een uitvinding van God was. Tegenwoordig denken wetenschappers dat het schrijven ontstond uit het rekenen. Toch zijn er in bewaard gebleven teksten uit…
Wat was vroeger beschaafd en plat Nederlands?

Wat was vroeger beschaafd en plat Nederlands?

We horen bij de kleinste landen ter wereld, maar toch zijn er 23 miljoen mensen in de wereld die het Nederlands als moedertaal hebben. Als één van de veertig meest gesproken talen in de wereld staat h…
Getwist over de Nederlandse schrijfwijze

Getwist over de Nederlandse schrijfwijze

In 2006 verscheen het Witte Boekje uit ontevredenheid over de officiële spelling. Het is een tegenhanger van het Groene Boekje. Dit is niet de eerste keer dat er onenigheid was over de spelling. Getwi…
Het ontstaan van de Nederlandse taal

Het ontstaan van de Nederlandse taal

Van het Germaans via Oudnederlands naar onze moderne taal. Stammen wij af van 'schreeuwers'? Volgens sommigen is de naam van Germanen afkomstig van het Keltische woord voor schreeuwers: 'kermen'. Ande…
Hoe vindt men een uitgestorven taal terug?

Hoe vindt men een uitgestorven taal terug?

Het Nederlands is verwant aan een Indiase taal, het Sanskriet, een taal waaruit onder meer het moderne Hindi is ontstaan. We komen aan deze verwantschap met een taal aan de andere kant van de wereld,…
Van klassiek geheimschrift tot moderne cryptologie

Van klassiek geheimschrift tot moderne cryptologie

De oudste geheimschriften waren een soort woordspel. De Egyptenaren gebruikten die niet echt om een geheim te verbergen, maar eerder als een vermakelijke aansporing om ze te ontcijferen. Serieuzer war…
Gepubliceerd door Sadya op 14-05-2015, laatst gewijzigd op 11-11-2017. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Lingua_franca
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Lingua_franca
Schrijf mee!